HDI Sigorta’nın yaptırdığı araştırmaya göre Zorunlu Deprem Sigortası’nın (DASK) yaygınlaşamamasının nedeni halkın bu sigortanın adını duymamış olması. Çoğu konutun yangına karşı sigortalanmaması ise vatandaşın sigorta maliyetlerinin yüksek olduğunu zannetmesinden kaynaklanıyor.

Türk Sigorta sektörüne girdiği Temmuz 2006’dan bu yana ‘fark yaratan’ hizmetleriyle yüzde 77 oranında bir büyüme gerçekleştiren HDI Sigorta, Marmara Depremi’nin ardından 27 Eylül 2000’de 587 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’yle çıkarılan Zorunlu Deprem Sigortası’nın neden ülke çapında yaygınlaşamadığı sorusuna Odak Araştırma’ya yaptırdığı ‘Kaza Sigortaları Müşteri Profili Araştırması’yla yanıt aradı. Araştırma 2 bin 604 araç sürücüsünün hem deprem, hem de konut yangın sigortaları konusunda yeterince bilgili olmadığını ortaya çıkardı.

HDI’nin ülke çapında zorunlu deprem ve konut yangın sigortasının yaygınlaşmasını sağlamak amacıyla yaptırdığı ve 21 ili kapsayan araştırmasına göre deprem kuşağında olan Türkiye’de DASK yaptıranların oranının yüzde 32,6 olmasının nedeni, bu sigortanın ülke çapında yeterince bilinmemesi. Araştırmaya katılan araba sürücüleri arasında ‘DASK’ı hiç duymadım’ diyenlerin oranı hayli yüksek (yüzde 44,2). DASK’ın adını duyan ve bir ‘deprem sigortası’ olduğunu söyleyenleri (yüzde 22,5) DASK’ın ‘doğal afet sigortası’ olduğunu zannedeler (yüzde 13,8) izliyor. DASK adını duyan, ancak ne olduğunu tam olarak bilmeyen ve ‘bir sigorta türü’ olarak niteleyenler de araştırmaya katılanların yüzde 3,1’ini oluşturuyor. DASK’ın adını duyan, ama yanlış bilenler de var; ‘Duydum, devlete ödenen bir tür deprem vergisi’ diyenlerin oranı (yüzde 4,0). İstanbul, Ankara ve İzmir’de yaşayanların yüzde 6’sı DASK’ın bir tür deprem vergisi olduğunu söylerken, diğer illerde bu konuda yanlış bilgiye sahip olanların daha az olması (yüzde 3) dikkat çekici. Zaten, bu üç büyük kentte DASK’ın bilinirliğinin diğer kentlere göre daha az olması araştırmanın çıkardığı ilginç bulgulardan biri. Marmara Bölgesi’nde depremden ağır olarak etkilenen kentlerde yaşayanların deprem sigortası hakkında daha bilgili oldukları da görülüyor.

‘Sigorta fiyatları makul’

Doğal Afet Sigortaları Kurumu verilerine göre, sekiz yıl içinde 12 milyon 988 bin 669 konuttan 2 milyon 572 bin 474′ü depreme karşı sigortalanmış. Araştırma, DASK hakkında doğru bilgiye sahip olanların evlerine sigorta yaptırma eğilimlerini de ölçüyor. Ülke genelinde ev sahibi olduğu halde sigortaya duyarsız kalanların oranı yüzde 44 iken, sigorta yaptıranların oranı yüzde 32,6’ya ulaşıyor. Gerek yüksek gelir mensubu, gerekse eğitim düzeyi yüksek olanların sigorta konusunda daha bilinçli olmaları da araştırmanın ortaya koyduğu bir olgu. Örneğin, alt gelir grubunun DASK’ın deprem ve doğal afet sigortası olduğunu bilme oranı yüzde 23,9’la en düşük seviyede görülüyor. Mavi yakalıların sigorta yaptırma oranı meslek grupları arasında en düşük seviyede seyrediyor (yüzde 18). Meslek grupları içinde en bilinçli olanlar beyaz yakalılar (yüzde 46,7).

Acaba DASK Sigortası yaptırmak maliyetli mi? Fiyatları ‘normal’ bulanlarla (yüzde 35,9) fikri olmayanlar (yüzde 36,6) neredeyse eşit orandalar. ‘Çok ucuz’ ve ‘çok pahalı’ diyenlerin (yüzde 1,5) karşısında ‘ucuz’ (yüzde 13,8) ve ‘pahalı’ (yüzde 10,6) diyenler duruyor. ‘DASK Sigortası’nın oluşacak hasarı karşılama oranı nedir?’ sorusuna verilen yanıtlar ise halkın bu konudaki bilgisizliğini çok iyi ortaya koyuyor. Çünkü bu konuda fikri olmayanlar araştırmaya katılanların yarısını (yüzde 50,4) oluşturuyor. Fiyatları ‘Normal’ bulanları (yüzde 27,1) ‘düşük’ (yüzde 10,2) diyenler izliyor. 55 ve üstü yaş grubundakiler, üst gelir mensupları, sanayiciler ve üniversite mezunları diğer gruplara göre DASK’ın hasarı karşılama oranını düşük buluyor.

‘Konut yangın sigortası mı? Fikrim yok’

Ev sahiplerini bekleyen en büyük afetlerin başında yangın gelmesine rağmen neden konutlar yangına karşı sigortalanmıyor? HDI’nin araştırmasında ev sahiplerinin eğilimleri yansıtılıyor: 21 kentte yaşayan ev sahibi sürücülerin çoğu (yüzde 89,8’i) mülkünü yangına karşı sigortalamamış. Bu yaklaşımın İstanbul, Ankara ve İzmir’de nispeten düşük (yüzde 88,5), ancak diğer illerde daha daha fazla (yüzde 90,4) olduğu görülüyor. Özellikle, 18 - 35 grubundaki ev sahiplerinin yangın sigortasına karşı duyarsızlıkları (yüzde 93) dikkat çekici. Gelir ve eğitim seviyesi yüksek olanların da konut yangın sigortası yaptırma eğiliminin az (yüzde 15) olması düşündürücü.

Araştırmada, katılımcılara konut yangın sigortasının maliyetleri hakkında soru sorulduğunda ‘hiçbir fikrim yok’ (yüzde 65,7) diyenlerin çoğunlukta olması, sigorta sektörünün bu alanda halka yeterince ulaşamadığını gösteriyor. Konut yangın sigortası yaptıranların yüzde 10,9’u maliyeti ucuz bulurken, yaptırmayanların yüzde 3,1’i de aynı görüşü paylaşıyor. Oluşacak hasarı karşılama konusundaki yaklaşımlar ise şöyle: Ev sahiplerinin çoğu (yüzde 69,5) konut yangın sigortalarının oluşacak hasarı karşılama oranı hakkında fikir sahibi değil. Eğitim seviyesi yüksek ve 55 yaş üzeri gruba dahil olanlar ise (yüzde 7,3) bu oranları düşük buluyor. Gelir seviyesi yükseldikçe oranı düşük bulma eğilimi (yüzde 12,4) artış gösteriyor.