RUHSAL HASTALIKLARIN İLACI EL SANATLARI
Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Medaim Yanık ile uğraşı terapilerini konuştuk
RUHSAL HASTALIKLARIN İLACI EL SANATLARI
- Sağlık Bakanlığı ve İSMEK işbirliği ile 2006 yılından bu yana Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nde ruhsal bozukluğu olan hastalara “uğraşı terapisi” uygulanıyor. Bu sayede hızla iyileşme sürecine giren hastalar bir yandan da meslek edinerek hayata daha emin adımlarla devam ediyorlar.
Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi bünyesindeki hastaların rehabilite edilmeleri amacıyla İSMEK’in de katkılarıyla Psikiyatrik Rehabilitasyon uygulamasına başlandı. Rehabilitasyon merkezinde, hastaların sosyal hayata hazırlanması için, aralarında İSMEK usta öğreticilerinin de bulunduğu eğitmenler tarafından el sanatları kurslarından halk oyunlarına, çeşitli alanlarda eğitim veriliyor. İSMEK’le etkileşimli olarak yürütülen bu çalışmayı Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Medaim Yanık ile konuştuk.
Psikiyatrik rehabilitasyon nedir ve niçin ihtiyaç duyulur?
Türkiye’de rehabilitasyon sadece fiziksel özürlüler içinmiş gibi algılanıyor. Halbuki psikiyatrik rehabilitasyona alışmamız gerekiyor. Psikiyatrik rehabilitasyon, meşguliyet terapilerini de içine alan geniş bir kavramdır.
Ağır ruhsal hastalıklar üç boyutta kişiye zarar veriyor. Bunlardan ilki kendi iç dünyasında yaşadığı yoğun düşünsel-duygusal karmaşa ve bu karmaşanın davranışlara yansıması. İkincisi, bunun sonucu olarak diğer insanlarla ilişkilerin bozulması ve en önemlisi de öğrenciyse eğitimini tamamlayamaması ya da meslek sahibiyse mesleklerini yapmakta zorlanması. Çoğunlukla da bu tür hastalarımız, özellikle şizofreni gibi ağır hastalar, meslek edinme döneminde olduğu için henüz bir meslekleri de olmuyor. O zaman bizim ilaç tedavisinin yanında mutlaka hastanın bu ihtiyaçlarını da dikkate alan psikiyatrik rehabilitasyonu vermemiz lazım. Hastane olarak bizim 30 yıldır kronik servislerimiz var.Hastalara kendilerine bakma, otobüse binme gibi gündelik davranışları kazandırmaya yönelik eğilimler veriyoruz. Mesela şizofreni hastalarına selamlaşmayı, bir alışveriş merkezine gidip nasıl işlem yapacağını ve kişisel bakımı öğretmek dahi gerekebiliyor. Çünkü bu hastalık gerçekten yetenekleri köreltebiliyor.
Uğraşı terapilerinin tedavici edici etkisi var mıdır?
Uğraşı terapistleriyle gerçekleştirilen rehabilitasyonun hastaları tedavi edici etkisi bulunduğuna dair bilimsel çalışmalar mevcuttur. Örneğin 2003 yılında yapılan bir araştırmada hastaların bir grubuna yalnızca ilaç tedavisi, diğer gruba ise ilaç tedavisi ve rehabilitasyon birlikte uygulanmıştır. Araştırma sonunda ilaç tedavisi uygulanan gruba nispeten ilaç ve rehabilitasyon uygulanan grubunun daha çok iyileşme gösterdiği ortaya çıkmıştır.
Hasta eğer bir uğraşa yönelirse bu onun ruh sağlığına nasıl etki eder?
Herhangi bir şeyle uğraşmış olmak, ona emek vermiş olmak, bir insanın ruh sağlığı için koruyucu, geliştirici bir etki yapar. Mesela rahatlık duygusu sağlayabilir. Bir kişi eğer saldırgansa, bir işle uğraştığında rahatlayabilir ve bu saldırganlığı azaltabilir. Veya aşırı enerjik bir kişiyi bir şeyle uğraştırırsanız enerji oraya kanalize olur ve yatıştırıcı etki sağlayabilir. Bazen de bir iletişim yöntemi olur. Size hiçbir şey anlatmayan hasta, resim yaparak kendini ifade edebilir. Hele başarılı oldukları bir alan yakalayabilirseniz, duygularını ifade etmesinde çok önemli bir kanal açmış olursunuz. Ayrıca tamamen iç dünyasına yoğunlaşmaktan ziyade dış dünya için de bir şey yapmasına yol açarsınız. Çünkü ruhsal hastalıklarda iç dünya bir çıkmazdır. O yüzden o iç zihnin karmaşasından dış dünya uğraşısına dönmek gerekir. Aynı zamanda bu türden aktiviteler bir toplulukla beraber yapıldığı için insan ilişkilerini geliştirir. Bu da ruh sağlığı için önemli bir adımdır.
Psikiyatrik rehabilitasyonda el sanatlarının önemi ve bu noktada İSMEK’in projedeki rolü nedir?
Ruhsal hastalıklar insanların yeteneklerini zayıflatıyor. Düşüncelerini, dikkatlerini, konsantre olmalarını uzun vadede bozuyor. En önemlisi motivasyon kaynaklarını köreltiyor. Bir şey yapma, eyleme geçme duygusunu yok ediyor. İşte meşguliyet terapilerinin, rehabilitasyonun devreye girdiği en önemli noktalardan bir tanesi bu. El terapileri büyük oranda meşguliyet sağlıyor. Fakat daha da önemlisi el sanatları sayesinde hastalara meşguliyetin de ötesinde sürekli olarak az da olsa para kazanacakları bir alan oluşturuyoruz. Çünkü ruhsal hastalıklarda nihai amacımız kendi başına yeten, bağımsız olarak yaşayan ve hayatını kazanan bireylveten, bağımsız olarak yaşayan, ve niçin ihtiyaç duyulur?
er elde etmek. Samimiyetle söylüyorum İSMEK’le birlikte yürüttüğümüz proje, kitlelerin ruh sağlığı açısından çok büyük bir projedir. Genç ve işsiz insanlara bir meşguliyet vermek, onlara kimlik kazandırmak ve bir grubun içerisine dahil etmek, büyük kitlelerde ruh sağlığını koruyucu bir fonksiyon üstlenir. Ruh sağlığı alanında zorluklar yaşamış insanların da el işi ile tedavisi rehabilitasyonun çok önemli parçalarından biridir. Bu konunun psikiyatri kurumlarında da giderek kurumsallaşacağına inanıyorum.
Psikiyatrik rehabilitasyon kimler tarafından uygulanıyor?
Türkiye’de şu anda “uğraşı terapisti” unvanı taşıyan personelin yetiştirildiği bir okul ya da kurum yok. Bu noktada İSMEK’ten veya halk eğitim merkezlerinden destek alıyoruz. Bu kurumlardan gelen usta öğreticileri, kendi içimizde usta-çırak ilişkisi ile yoğurup bu alandaki açığı kapatmaya çalışıyoruz. Ama amaçlardan bir tanesi, psikiyatrik rehabilitasyonda “uğraşı terapisti” diyebileceğimiz dalı geliştirmek.
Psikiyatrik rehabilitasyon konusunda ülkemizdeki son durum ve yapılmak istenenlerle ilgili neler söylemek istersiniz?
Aslında rehabilitasyon konusu, psikiyatri kliniklerinde çok eski bir gelenektir. Avrupa büyük oranda bu işi tamamlamış durumda. Türkiye’de ise 1960’lı yıllarda Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nde Faruk Bayülken döneminde çok büyük uğraş atölyeleri kurulmuş ve büyük oranda da ilerleme kaydedilmiştir. O dönemde Paşabahçe’nin bütün paketleme işleri ve bazı firmaların elektrik bağlantı malzemeleri bu hastanede tedavi gören hastalarca yapılmıştır. Sürekliliği sağlanamayan bu çalışmalar uzunca bir aradan sonra 2005 yılından itibaren yeniden başlatıldı. Rehabilitasyon birimlerimizi yeniden kurduk ve o dönemde kullanılan binayı geri aldık. Şu anda orada rehabilitasyon amaçlı uğraşılarla ilgili birimlerimiz mevcut. Ancak özellikle ruh sağlığı alanındaki el sanatlarını biraz daha ilerletmemiz ve kurumsallaştırmamız,özellikle hastaların gelir kazanacağı daha organize, daha sanayiye yönelik bir işe dönüştürmemiz lazım.
Örneğin Hollanda’da 5 profesyonel tarafından işletilen bin 500 metrekarelik bir atölyede 150 şizofren hasta, ikinci el mailzemelerin dönüşümünü sağlıyor. İkinci el mobilya veya elektronik eşyalar bu atölyede yenileniyor ve hemen karşısındaki mağazada satışı yapılıyor. Kazancın bir kısmı da hastalara
veriliyor. Artık bizim de bu tip organize işler yapmamız gerekir.
Loading...